پنجشنبه , نوامبر 23 2017
کتاب تاریخ تمدن اسلام جرجی زیدان

بررسی مقدمه کتاب « تاریخ تمدن اسلام» نوشته جرجی زیدان

جرجی زیدان، مورخ و روزنامه نگار مصری، بدون شک نقش مهمی در تحقیقات تاریخی در مورد فرهنگ و تمدن اسلامی، در عصر معاصر داشته است. بیشتر شهرت جرجی زیدان در زمان خودش به خاطر نوشتن رمان های تاریخی (بیشتر در مورد فرهنگ و تمدن عربی) بود. اما پس از مرگش بیشتر به خاطر کتاب «تاریخ تمدن اسلام» شناخته می شود. وی با تاسیس روزنامه الهلال توانست توانست تاثیر عمیقی بر سیر تاریخ نگاری اسلامی در عصر معاصر ایجاد کند و در خلال فعالیت در همین مجله با مستشرقان مشهور معاصر همچون نولدکه، گلدتسیهر، وان دایک و غیره؛ ارتباط گرفت. به مناسبتی مشغول مطالعه کتاب «تاریخ تمدن اسلام» جرجی زیدان بودم و با مطالعه مقدمه ی این کتاب، تصمیم گرفتم یادداشتی کوتاه در مورد مقدمه این کتاب بنویسم.
اگر کتاب «تاریخ تمدن» جرج زیدان را فقط یک تحقیق در نظر بگیریم؛ این تحقیق به دنبال جواب دادن به یک پرسش اساسی است و آن اینکه : « فرهنگ و تمدن اسلامی چگونه بوده است؟»
این اصلی ترین سوالی است که کتاب در صدد پاسخگویی به آن بر می آید هر چند در خلال این بحث به سوالات فرعی و مقدمه ای در این زمینه هم جواب می دهد.
مولف کتاب موضوع و شاکله اصلی تحقیق خود را چنین بیان می کند: « مسلم است که تاریخ یک ملتی تاریخ جنگها و پیروزیها و شکستهای آن ملت نیست، بلکه تاریخ یک ملت، عبارت از تاریخ تمدن و فرهنگ آن ملت می باشد. متاسفانه مورخین عرب در صدد برنیامده اند که علل وقایع و ارتباط علت و معلول را ذکر کنند و فقط جریان واقعه را نگاشته اند از آنرو خواننده نمی تواند با مطالعۀ آن مطالب، حقیقت تمدن ملل اسلامی را در نظر بگیرد و علل و موجبات وقایع را درک کند ولی باید نویسندگان عرب را معذور داشت زیرا ذکر علل تاریخی مستلزم آن است که مورخ از یک طرف جانبداری کند، تا بتواند حقیقت قضیه را شرح دهد و مورخین مزبور نمی خواستند خود را دچار طرفداری بکنند و شاید عذرهای دیگر هم داشته اند. ولی اکنون، آن موانع برطرف شده و مورخ بیطرف می تواند علل و موجبات وقایع را تشریح کند.»
البته به نظر می رسد در بسیاری موارد تحقیقات مولف به تحقیقات میان رشته ای هم سوق پیدا کرده چون در همان مقدمه وقتی کتابهای مورد مراجعه خود را نام می برد گروه های از کتابهای ادبیات، تفسیر، اداری و سیاسی، هنر و معماری و… را نام می برد.
این نشان می دهد که مولف برای یافتن پاسخ برای سوال اصلی خود از علوم و فنون دیگر هم کمک گرفته و در برخی موارد با کمک چند علم به یک سوال پاسخ داده است.

 

 

 

یک نظر

  1. Pingback: گیلاس

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *